Narkotyki

Profilaktyka narkomanii.

Wiek dojrzewania przypadający między 11/12 a 17/18 rokiem życia jest okresem bardzo ważnym w życiu każdego człowieka. Dziecko zmienia się w dorosłego. Te zmiany dotyczą nie tylko wyglądu ale również psychiki, zachowań, światopoglądu, myślenia o sobie i świecie. Rodzice przestają być najwspanialszymi osobami na świecie, zabawki przestają być najlepszą rozrywką, a świat staje się znacznie szerszy niż dom i podwórko. Młody człowiek przestaje rozumieć siebie, pojawiają się nowe emocje, budzą nowe potrzeby, nasila się chwiejność psychiczna, niepokoi zmieniające się ciało. Nastolatek nagle czuje się dorosły, wolny,  chce przejąć kontrole nad swoim życiem, buntuje się przeciwko rodzicom, szkole, szuka nowych wzorców. Często rozpoczyna  wtedy zachowanie „zastrzeżone” dla dorosłych-picie alkoholu, palenie papierosów. Szybko ulega modom, np. eksperymentując z narkotykami. Bardzo ważni są dla niego rówieśnicy, chętnie identyfikuje się z grupa lub subkultura młodzieżowa. Za cenę akceptacji i przynależności do grupy przyjmuje zastane normy zachowań, nawet jeśli nie są one zgodne z wpajanymi mu przez rodziców czy szkołę. Współczesny, szybko zmieniający się świat oferuje młodemu człowiekowi wiele atrakcji. Dzięki swobodnemu przepływowi informacji ( media, internet) niemal cała wiedza, osiągnięcia, wszelkie nowości dostępne są bez problemu. Ma to niewątpliwie wiele plusów,  jednak tak wiele dróg i zachowań rodzi konieczność dokonywania wyborów. Wiele z tych trudnych i ważnych wyborów przypada na wiek dojrzewania. Nastolatek nie jest jednak przygotowany do dojrzałego dokonywania wyborów, nie ma odpowiedniej wiedzy, nie patrzy daleko w przyszłość, nie czuje się odpowiedzialny za skutki własnego postępowania. Dlatego tak ważna jest rola rodziców i opiekunów w kształtowaniu jego tożsamości, pomoc w rozwiązywaniu problemów, wsparcie.

DLACZEGO NARKOTYKI SĄ NIEBEZPIECZNE?

Ostatnio coraz częściej mówi się i słyszy o narkotykach, że coraz więcej młodzieży je bierze, że wywołują złe skutki. Słyszymy, że ktoś umarł po zażyciu tabletki UFO, inny przedawkował amfetaminę. Co tak naprawdę wiemy o narkotykach, dlaczego budzą takie emocje i co  jest w nich naprawdę niebezpiecznego. Rzetelna wiedza na ich temat i dobry kontakt z dzieckiem jest podstawą wszelkiej profilaktyki.

Narkotyki stanowią niemałe zagrożenie dla człowieka, dla zdrowia fizycznego i psychicznego. Z tego względu wytwarzanie, sprzedaż, posiadanie a nawet namawiane do zażywania narkotyków jest w Polsce karalne (Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii z dn. 24 kwietnia 1997 Dz. U. Nr 75, poz. 468 z pózn. zm.)

Narkotyki:

  • niszczą organizm, tym szybciej i skuteczniej, im młodszy jest ten, kto zażywa,
  • powodują nieodwracalne zmiany w mózgu, niszczą psychikę ( depresja, psychozy),
  • powodują dekoncentracje, zaburzenia pamięci, niechęć do nauki, zanik zainteresowań,
  • powodują uzależnienie, bardzo trudne do wyleczenia ( z narkomanii wychodzi 5-7% uzależnionych),
  • są przyczyną wypadków, samobójstw, przestępstw,
  • mogą doprowadzić do śmierci wskutek przedawkowania,
  • stwarzają wysokie ryzyko zakażenia wirusem HIV i wirusowego zapalenia wątroby,
  • zmuszają do zdobywania „dla nich” pieniędzy przez kradzieże, prostytucję, żebranie,
  • niszczą przyjaźń, miłość, więzy rodzinne,
  • przekreślają plany życiowe, uniemożliwiają normalne życie,
  • absorbują całe życie człowieka uzależnionego, stając się tym samym sensem jego życia.

PRZEGLĄD NAJBARDZIEJ ROZPOWSZECHNIONYCH NARKOTYKÓW.

  1. Konopie indyjskie – obecnie najbardziej rozpowszechniony narkotyk, przetwory tej rośliny to marihuana ( susz) i haszysz ( żywica krzewu konopi). Najczęściej stosowana formą przyjmowania jest palenie (skręty, fifki, fajki). Powszechnie uważana za bezpieczny narkotyk powoduje uzależnienie psychiczne, które jest furtka do innych narkotyków. Statystyki mówią, że 97% narkomanów zaczyna od palenia marihuany. Działanie- pobudzające, uspokajające, znieczulające, lekko halucynogenne. U zażywającego obserwuje się- gadatliwość, nadmierna wesołość, zaburzenia orientacji przestrzennej, wzrost wrażliwości zmysłów, nieracjonalne myśli, skłonność do ulegania sugestiom, zwiększony apetyt, zaczerwienienie białek oczu, przyspieszone tętno, zawroty głowy. Nazwy slangowe: Marihuana – trawa, grass, ganja, hasz, skun, ziele, zioło, maryśka, staf, materiał; haszysz- hasz, gruda, kloc, kostka, czekolada.
  2. Ecstasy (MDMA) jest narkotykiem syntetycznym na rynku dostępnych jest ponad 150 rodzajów ekstazy z domieszkami. Najczęściej to różnych kolorów i kształtów tabletki, z wytłoczonymi znakami lub napisami. Działanie- stymuluje układ nerwowy, posiada właściwości psychodeliczne i halucynogenne. U zażywającego obserwuje się- pobudzenie, euforię, brak łaknienia, napięcie emocjonalne, niepokój, nadwrażliwość na bodźce, halucynacje, mało racjonalne i dziwne zachowanie, rozszerzenie źrenic, wzrost ciśnienia i temperatury. Często wywołuje migotanie komór serca. Nazwy slangowe- piguła, eska, pixel, nazwy własne – love, superman, ufo.
  3. LSD – narkotyk syntetyczny, jeden z najpopularniejszych środków halucynogennych, powszechnie znany jako kwas. Najczęstsza forma występowania są kolorowe bibułki przedstawiające różne symbole graficzne- nasączone roztworem LSD i nasączone kostki cukru. Przyjmowane są doustnie. Działanie- halucynacja, zmiana poczucia kształtów i barw, poczucie obcości własnego ciała, omamy wzrokowe, słuchowe, dotykowe. U zażywającego obserwuje się- zmiany nastrojów, euforię, dziwne, nieracjonalne wypowiedzi., rozszerzenie źrenic i słaba reakcje na światło, suchość w ustach, drżenie mięśniowe, skurcze mięśni klatki piersiowej, bezsenność.
  4. AMFETAMINA. Jest narkotykiem syntetycznym, należącym, do grupy środków psychostymulujących, powodujących długotrwałe pobudzenie psychomotoryczne. Sprzedawana jest zwykle w postaci bezwonnego proszku w kolorze od białego do ceglastego w zależności od zanieczyszczeń. Do amfetaminy dosypywane są przeróżne substancje wzmacniające działanie lub zwiększające objętość, od nieszkodliwych jak cukier puder, przez proszki do prania, aż do trutek na szczury włącznie. Amfetamina stosowana jest często w celu szybkiego przyswojenia dużej ilości materiału do nauczenia. Niestety, tak zdobyta wiedza szybko ulatuje. Działanie- silne pobudzenie, ogromny przypływ energii, wahania nastroju od euforii do depresji, dobra koncentracja i możliwość maksymalnego skupienia uwagi, bezsenność, brak uczucia głodu, jadłowstręt. U zażywającego obserwuje się- nerwowość, drażliwość, gadatliwość, przyspieszona akcje serca, szybki oddech, podwyższone ciśnienie krwi, agresję. Końcowa faza działania narkotyku objawia się zmęczeniem, apatią, złym samopoczuciem, nadmierna sennością. Nazwy slangowe- amfa, proszek, speed, feta, setka.
  5. OPIATY. Naturalne i półsyntetyczne przetwory maku- opium, morfina, heroina, kompot ( tzw. Polska heroina), brown sugar (odmiana heroiny przeznaczona do palenia). Jest to narkotyk silnie działający. Nawet jednorazowe użycie może doprowadzić do uszkodzenia wątroby, zakażenia wirusem HIV, żółtaczki, śpiączki, śmierci z przedawkowania. Działanie- uczucie i odprężenia, słabsza reakcja na ból, euforia lub senność, apatia. U zażywającego obserwuje się- zwężenie źrenic, brak reakcji źrenic na światło, swędzenie i pieczenie skóry, senność, niskie ciśnienie, uczucie zimna, szybkie bicie serca. Nazwy slangowe- hera, helena, proszek, brąz.
  6. Środki wziewne – kleje, rozpuszczalniki, lakiery. Przyjmowane są najczęściej przez wdychanie z worka foliowego. Działanie- stan odurzenie i euforii, omamy, halucynacje, drażliwość, agresja. U zażywającego obserwuje się- oszołomienie, dezorientację, bełkotliwa mowę, lęk, katar, kaszel, zapalenie spojówek, krosty i rany wokół ust i nosa, krwawienie z nosa, osłabienie mięśni, bóle głowy, stawów, w klatce piersiowej, nudności.
  7. Kokaina ( i jej odmiana crack). Przetwory liści krzewu coca, występują w postaci krystalicznie białego proszku lub jasnobrązowych kuleczek (crack). Jest wciągana przez nos, wstrzykiwana dożylnie, zażywana doustnie, palona. Działanie- znieczulające, uspokajające, powoduje krótka euforię, błogostan, nadpobudliwość, poczucie mocy, siły. U zażywającego obserwuje się- bladość, nudności, wymioty, zimne poty, , brak łaknienia na przemian z wilczym głodem, depresję, bezsenność prowadząca do wyczerpania organizmu, urojenia prześladowcze, stany deliryczne. Nazwy slangowe- kona, koks, śnieg, biała dama, ścieżka.

DLACZEGO DZIECI ZACZYNAJĄ BRAĆ?

Nie jesteśmy w stanie przewidzieć, czy to lub tamto dziecko w pewnym momencie na pewno sięgnie lub nie po narkotyk. Nie sposób zniszczyć w dziecku ciekawości i chęci spróbowania czegoś nowego, ale można mu zorganizować czas tak, by się nie nudziło i zadbać, by dobrze czuło się w domu i przede wszystkim w nim szukało rozwiązania swoich problemów.

Najczęstszymi powodami sięgania po narkotyk jest:

  • Ciekawość i chęć spróbowania „jak to jest”,
  • Moda na narkotyki, łatwość dostępu,
  • Brak atrakcyjności spędzania wolnego czasu,
  • Presja kolegów, brak umiejętności odmowy,
  • Niezadowolenie z siebie i swojego życia,
  • Problemy szkolne i domowe, konflikty z najbliższymi.

JAKIE SYGNAŁY W ZACHOWANIU DZIECKA POWINNY ZANIEPOKOIĆ?

Zdecydowana większość nastolatków próbuje ukryć przed dorosłymi, że bierze narkotyki, jednak nawet u tych,którzy zachowują dużą ostrożność, można zaobserwować pewne oznaki ich zażywania. Różne niepokojące zachowania często nie mają związku z braniem narkotyków, są efektem kłopotów szkolnych, rodzinnych, zdrowotnych, zranionych uczuć, niepowiedzeń miłosnych, kontaktów z sektami, nadwrażliwością emocjonalną. Żadnego sygnału nie można bagatelizować.

Sygnały mogące sugerować zażywanie narkotyków:

  • wszelkie radykalne zmiany w sposobie bycia i zachowania dziecka,
  • huśtawka nastrojów, naprzemienne ożywienie i ospałość, zmiany w porach spania,
  • napady nienaturalnej wesołkowatości, bełkotliwa mowa,
  • brak apetytu lub nadmierny apetyt,
  • porzucenie dotychczasowych zainteresowań, aspiracji, inicjatywy, niechęć do zajęć pozalekcyjnych,
  • kłopoty w szkole – słabsze oceny, wagary, konflikty z nauczycielami,
  • brak koncentracji, zaburzenia pamięci,
  • izolowanie się od domowników, zamykanie w pokoju, niechęć do rozmów,
  • częste wietrzenie pokoju, używanie kadzidełek, odświeżaczy powietrza,
  • pozytywne wypowiedzi na temat narkotyków,
  • nagła zmiana grona przyjaciół, często na starszych od siebie,
  • krótkie rozmowy telefoniczne, prowadzone półsłówkami,
  • późne powroty do domu, nagłe wyjścia, spóźnianie się, unikanie rozmów, pokrętne tłumaczenia,
  • kłamstwa, wynoszenie z domu wartościowych przedmiotów,
  • bunt, nieprzestrzeganie zasad panujących w domu, napady złości, konflikty z rodziną,
  • nadmierne reakcje na krytykę lub nawet niewielkie niepowodzenia,
  • obiecywanie poprawy i niedotrzymywanie przyrzeczeń,
  • oznaki fizyczne – przekrwione, łzawiące oczy, nienaturalnie zwężone lub poszerzone źrenice, pogorszenie stanu skóry, częste przeziębienia, przewlekły kaszel, chrypka, słodka won oddechu, włosów, ubrania.

CO ZROBIĆ JEŚLI PODEJRZEWAMY, ŻE DZIECKO BIERZE?

Im wcześniej zauważy się zagrożenie i zacznie działać, tym skuteczniejsza będzie pomoc. Kiedy dostrzeżemy niepokojący sygnał może być wierzchołkiem góry lodowej- tylko specjalista jest w stanie postawić trafna diagnozę skali problemu i doradzić, jak interweniować.

Trzeba:

  • postarać się spokojnie porozmawiać z dzieckiem i wysłuchać je bez stawiania oskarżeń i potępiania,
  • zastanowić  się dlaczego dziecko sięgnęło po narkotyk, może usunięcie przyczyny nie będzie trudne, a okaz esie decydujące?
  • zastanowić się na ile problem jest poważny, jeśli dziecko przyzna się do palenia marihuany, nie musi to oznaczać, że jest uzależnione, wtedy lepiej poobserwować dziecko niż reagować radykalnie,
  • jeśli objawy są nasilone- trzeba działać szybko, bo problem sam się nie rozwiąże, jeśli rodzice nie są w stanie sami pomóc dziecku, należy poszukać pomocy u specjalistów,
  • wspólnie ze specjalista ustalić reguły postępowania i konsekwentnie ich przestrzegać,
  • stosować zasadę „ograniczonego zaufania” i starać się zawsze wiedzieć gdzie jest i co robi dziecko.

CZEGO NIE NALEŻY ROBIĆ?

  • wpadać w panikę, krzyczeć, płakać, prosić, żeby dziecko nie brało,
  • przeprowadzać zasadniczych rozmów, kiedy dziecko jest pod wpływem narkotyku,
  • udawać, że to nieprawda, zaprzeczać faktom,
  • bezgranicznie ufać dziecku, nawet jeśli dotychczas nigdy nie oszukiwało,
  • wierzyć zapewnieniom dziecka, że ma kontrole nad narkotykami i że samo sobie poradzi z problemem,
  • usprawiedliwiać dziecko, szukając winy w sobie lub otoczeniu,
  • nadmiernie ochraniać dziecko przed konsekwencjami używania narkotyków- np. usprawiedliwiać nieobecności w szkole, spłacać długi dziecka.

CO TO JEST UZALEŻNIENIE?

Uzależnienie jest to choroba spowodowana regularnym przyjmowaniem substancji. Osoba uzależniona musi przyjąć narkotyk, jest to potrzeba podstawowa, ważniejsza niż rodzina, przyjaciele, szkoła, a nawet zachowanie życia. Prócz niej nie liczy się nic.

Uzależnienie fizyczne -organizm przystosowuje się do stałych dawek narkotyku. Na brak narkotyku organizm reaguje głodem- bólami mięśni, niepokojem, mdłościami, biegunką, halucynacjami, delirium, aż do zapaści włącznie.

Uzależnienie psychiczne- stan emocjonalny polegający na nieodpartej chęci zażycia narkotyku, albo dla jego pozytywnego skutku działania, albo w celu uniknięcia negatywnych skutków  związanych z jego nadużywaniem.

Z uzależnieniem wiąże się zjawisko tzw. Tolerancji na narkotyk. Jest to potrzeba  użycia coraz większych ssawek narkotyku, by uzyskać taki sam stan odurzenia, jaki pierwotnie osiągało się       zażywając mniejsza ilość.

Nie każdy narkotyk uzależnia w ten sam sposób. Najsilniej uzależniają heroina i kokaina: oba około 400 razy silniej niż alkohol. Uzależnienie może  w tym przypadku zaistnieć nawet po jednorazowym zażyciu narkotyku. Najsłabiej uzależnia marihuana, ale nawet ona prawie 20 razy silniej niż alkohol.

Obserwuje się następujące fazy wchodzenia w uzależnienie:

1 faza – eksperymentowanie-objawia się zmianami w wyglądzie, zachowaniu, drobnymi kłamstwami i nieprzyznawaniem się do zażywania narkotyków.

2 faza – czerpania przyjemności ze stanu odurzenia- objawia się zmiana zainteresowań i znajomych, huśtawką nastrojów, izolowaniem się od rodziny.

3 faza – bycia „na haju” za wszelką cenę. Na tym etapie uzależniony przyjmuje narkotyki codziennie i jawnie identyfikuje się z narkomanami.

4 faza – branie narkotyków po to, by czuć się normalnie. Ten etap charakteryzuje się wyniszczeniem organizmu, psychozami narkotycznymi, i normalnym samopoczuciem tylko po wzięciu narkotyki.

TESTY WYKRYWAJĄCE NARKOTYKI.

Można je nabyć w aptekach bez recepty. Na ogół badają mocz i wymagają współpracy dziecka. Dostępne są również testy dotykowe, gdzie materiał do badania można pobrać bez udziału osoby badanej, na przykład z pozostawionego na ubraniu potu, są one jednak mniej czułe.

DILERZY, CZYLI JAK ZDOBYĆ NARKOTYKI.

Szkoła jest miejscem, gdzie dzieci spotykają się najczęściej nie tylko z osobami, które biorą narkotyki, lecz również z tymi, którzy je sprzedają. Na środkach odurzających można bardzo dobrze zarobić, dlatego dilerów nie brakuje. Obok „szefów” gangów istnieje cała sieć drobnych dilerów, rekrutujących się spośród samych uczniów, nawet szkół podstawowych, sprzedających wśród swoich znajomych z tej samej szkoły. Mają dobrze opracowane strategie marketingowe- wiedzą jak namówić do brania, jak sprzedać i komu.

Częste argumenty dilera:

  • nudzisz się, weź, będziesz się dobrze bawił,
  • szukasz czegoś nowego? Będziesz miał super wizje, pełny odlot,
  • jesteś zdołowany? Wyluzujesz się, zapomnisz o problemach,
  • nie chce ci się uczyć? Szybko nauczysz się do klasówki,
  • boisz się? Marihuana to nie narkotyk, nie uzależnia,
  • nie masz kasy? Pierwsza działka gratis.

Nie trzeba chyba dodawać, że wszystkie te kuszące propozycje są niezgodne z prawdą.
Ale odmówić nie każdemu jest łatwo. Narkotyki są drogie, kieszonkowe nie wystarcza, dzieci zaczynają wynosić z domu wartościowe rzeczy, oszukują, wyłudzają, okradają rodziców i znajomych, kradną oraz  wymuszają.

CO ROBIĆ ABY DZIECKO NIE SIĘGAŁO PO NARKOTYKI ?

Jednym z najważniejszych i najskuteczniejszych sposobów profilaktyki narkomanii są dobre relacje dzieci z rodzicami: miłość, szacunek i wzajemne zaufanie. Konieczna jest również rzetelna wiedza na temat narkotyków, a tę bardzo często dzieci mają większa niż rodzice.

Jak zapobiegać ?

  • rozmawiać z dzieckiem nawet na trudne tematy,
  • nauczyć się słuchać bez krytyki i pouczania,
  • nie lekceważyć problemów dziecka, starać się odnaleźć ich przyczynę,
  • stawiać realne wymagania,
  • pomagać wyrobić wiarę w siebie,
  • nie oceniać i nie porównywać z innymi,
  • uczyć wartości zwłaszcza własnym przykładem,
  • pomagać poznawać i rozwijać zainteresowania dziecka,
  • poznać grono przyjaciół i znajomych,
  • posiadać wiedzę o narkotykach i wyrobionych do nich stosunek.

LECZENIE OSÓB UZALEŻNIONYCH

Leczenie narkomanii to długa i ciężka praca, która nie gwarantuje wyleczenia.

Pierwszym krokiem jest przyznanie się do nałogu i chęć podjęcia leczenia, które składa się z trzech etapów: 1.detoksykacja – odtrucie organizmu, powinno się odbywać w warunkach ambulatoryjnych pod okiem specjalistów od kilku do kilkunastu dni. 2.Kilkumiesięczna terapia w ośrodku zamkniętym, pomaga nauczyć się żyć bez narkotyku i skutecznie rozwiązywać problemy. 3. Powolne usamodzielnianie się, powrót do normalnego życia i funkcjonowania w społeczeństwie.

SZANSE NA WYLECZENIE SĄ TYM WIĘKSZE, IM SZYBCIEJ ROZPOCZNIE SIĘ TERAPIĘ. NIEZBĘDNYM WARUNKIEM JEST PEŁNA ABSTYNENCJA OD NARKOTYKÓW I ALKOHOLU. NIESTETY, POWRÓT PO LECZENIU DO TEGO SAMEGO ŚRODOWISKA I TYCH SAMYCH PROBLEMÓW POWODUJE, ŻE DUŻA GRUPA PACJENTÓW WRACA DO NAŁOGU.

GDZIE SZUKAĆ POMOCY?

Podaję instytucje centralne mające swoje siedziby regionalne w wielu miastach Polski:

Stowarzyszenie MONAR tel. 022 635 95 09
„powrót z U” tel. 022 620 64 35
Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania narkomanii   tel. 022 641 15 01
Stowarzyszenie KARAN  tel. 022 618 65 97

TELEFONY ZAUFANIA

0 800 120 289 – Infolinia KARAN
0 800 120 148 – Anonimowa policyjna linia specjalna
0 800 120 002 – niebieska linia
0 801 199 990 – Ogólnopolski Telefon Zaufania Narkotyki – narkomania
0 801 109 696 – Pogotowie Makowe, Narkomania, Pomoc Rodzinie.

lekarz pediatra Iwona Ptasiński,
Wodzisław Śląski
Piśmiennictwo
M. Sarwińska Arion-Profilaktyka narkomanii, materiały dla rodziców. Program profilaktyczny.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *