Kolka niemowlęca

… jest symptomem występującym u dzieci w przypadku zaburzeń odżywiania, występuje najczęściej w okresie od 3 tygodnia do 3 miesiąca życia. Szacuje się, że występuje u prawie 30% noworodków. Objawy pojawiają się najczęściej po południu i wieczorem, przeważnie o tej samej porze u danego dziecka. Objawem jest napadowy niepokój i długotrwały ( nawet 3 godziny i dłużej) płacz z podkurczaniem nóżek i zwiększeniem ilości gazów jelitowych. Często pojawiają się trudności w oddawaniu stolca.

Przyczyny.

Mimo iż lekarze od ponad 40 lat badają kolkę u niemowląt, dokładne dowody jej powstania pozostają wciąż nieznane. Potencjalne przyczyny to alergia na białko mleka krowiego bądź nietolerancja laktozy, ale także niedojrzałość w obrębie unerwienia układu pokarmowego. Również nastrój karmiącej mamy ( zdenerwowanie) może mieć wpływ na wystąpienie kolki u dziecka. Przyczyny objawów określanych ogólnie jako kolka mogą być różnorodne:

  • zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego wynikające z jego niedojrzałości,
  • nieprawidłowa technika karmienia, łapczywe picie, połykanie nadmiaru gazów,
  • nietolerancja laktozy,
  • alergia na białko mleka krowiego,
  • zaburzenia hemostazy  gazów jelitowych,
  • stany lękowe matki i inne czynniki środowiskowe.

Metody leczenia.

Publikacje naukowe oceniające skuteczność różnego rodzaju interwencji mających łagodzić objawy kolki podkreślają, że znamienną skuteczność wykazują przede wszystkim interwencje dietetyczne, takie jak eliminacja z diety dziecka, lub matki karmiącej, białek mleka krowiego. Podkreśla się, że poprawę przynoszą hydrolizaty białkowe wysokiego stopnia. Również eliminacja laktozy ma duże znaczenie. Skuteczną metodą okazuje się też ograniczenie narażenia dziecka na bodźce zewnętrzne i pozostawienie go w spokoju podczas płaczu. W kontrolowanych badaniach klinicznych nie pomagało natomiast noszenie dziecka, huśtanie, przytulanie czy stosowanie wibracji. Część badań potwierdza skuteczność tradycyjnych metod leczenia kolek, takich jak stosowanie herbatek ziołowych zawierających ekstrakt kopru.

W mojej praktyce lekarskiej zwracam uwagę na dietę dziecka, zapewnienie mu spokoju i intymności w czasie pobytu z matka w godzinach karmienia, zalecam badanie posiewu moczu aby wykluczyć infekcję dróg moczowych jako przyczynę bólu brzuszka, polecam dolicol, espumisan, granulki homeopatyczne Colocynthis podawane w rytm kolki, ułożenie na brzuszku i masaż brzuszka w celu ułatwienia oddania gazów.

DYSCHEZJA.

Specyficznym zaburzeniem wieku niemowlęcego mylonym często z kolką u niemowląt jest dyschezja czyli nagle pojawiający się piskliwy krzyk trwający od 10-30 minut, połączony z zaczerwienieniem twarzy i poprzedzający oddanie miękkiego stolca. Zaburzenie to występuje  u niemowląt od 1-3 miesiąca życia. Jest skutkiem niedojrzałości  mechanizmu koordynującego akt defekacji z zaciskaniem głośni, co jest niezbędne do skutecznego zwiększenia ciśnienia wewnątrzbrzusznego. Zaburzenie to nie wymaga leczenia, ustępuje samoistnie około 3 miesiąca życia

Objawy kolki mogą być spowodowane u niemowlęcia zaparciami. W takim przypadku lekiem stosowanym w pierwszej kolejności jest laktuloza w syropie lub inne środki dopuszczone  do stosowania u małych dzieci. U dzieci powyżej 4 miesiąca należy dbać o prawidłowa podaż płynów i przetworów z jarzyn oraz CAŁKOWICIE ograniczyć podawanie słodyczy i czekolady.

U dzieci z tendencja do kolek i zaparć, nie karmionych piersią, istnieją produkty spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego jak Bebilon Comfort.

ZAPARCIA U NIEMOWLĄT.

Inną, bardzo często występującą dolegliwością u dzieci , i to już od okresu niemowlęcego , mogą być zaparcia. Występowanie zaparć może być spowodowane zbyt małą ilością płynów, które otrzymuje niemowlę. Częściej zdarza się to w lecie, kiedy dziecko bardziej się poci. Inną, dobrze poznaną przyczyną jest nieprawidłowy skład flory bakteryjnej, wspomagającej pracę jelit, a także niewłaściwa dieta, na przykład karmienie mlekiem modyfikowanym nieodpowiednio dobranym do potrzeb dziecka.

Objawy i przebieg.

W przeciwieństwie do dzieci starszych  i dorosłych, u niemowląt istnieje bardzo duża zmienność fizjologicznego rytmu defekacji. U niemowlęcia karmionego piersią jako normę należy traktować zarówno oddanie stolca po każdym karmieniu ( czyli nawet 8-10 stolców na dzień) jak i oddanie stolca co 2-3 dni, o ile  nie towarzysza temu inne niepokojące objawy. Zdarzają się niemowlęta, które w trakcie karmienia piersią oddają bez wysiłku 1 stolec na tydzień, nie mając przy tym żadnych innych niepokojących objawów. Stan taki należy również traktować jako wariant normy. Regułą jest zwiększenie się twardości stolca i zmniejszenie się częstotliwości defekacji z chwilą przejścia z mleka matki na mleko modyfikowane, ale również ten stan nie wymaga leczenia. Terminem zaparcie należy określić jedynie oddawanie przez niemowlaka stolców nadmiernie zbitych, powodujących duży wysiłek lub ból prze defekacji, albo oddawanie stolca rzadziej niż 1 stolec co 2-3 dni, o ile towarzyszą temu inne niepokojące objawy, jak drażliwość dziecka , osłabienie apetytu, słaby przyrost masy ciała.

Leczenie.

Jeśli dziecko oddaje stolce ze zmniejszona częstotliwością, ale stolce wyglądają prawidłowo, oddawane są bez wysiłku, a dziecko rozwija się prawidłowo i nie ma innych objawów niepokojących rodziców, to prawdopodobnie ma właśnie taki naturalny rytm defekacji i nie ma powodu do wdrażania jakiegokolwiek postepowania leczniczego. W szczególności należy unikać  stymulowania defekacji manewrem drażnienia zwieracza odbytu palcem lub termometrem. Powtarzanie takich zabiegów wywołuje nieprawidłowy wzorzec defekacji- dziecko uzależni się od tego typu stymulacji odbytu i z każdym tygodniem trudniej mu będzie samodzielnie, prawidłowo oddać stolec. Jeżeli dziecko jest żywione prawidłowo, odpowiednio do wieku i nie ma objawów alergii na mleko krowie, to w ogromnej  większości przypadków nie ma potrzeby poszukiwania innych, leczniczych mieszanek mlecznych. W przypadku oddawania nadmiernie twardych, oddawanych z wysiłkiem, lekiem stosowanym w pierwszej kolejności u niemowląt jest laktuloza w syropie ( Lactulosum, Duphalac, Normalac) w ilości 1 mililitr preparatu na każdy kilogram masy ciała dziecka, czyli dziecko ważące 10 kilogramów powinno otrzymać 10 mililitrów syropu na dobę, na przykład 2×5 mililitrów przed karmieniem. U dzieci powyżej 4 miesiąca życia należy dbać o odpowiednią podaż płynów i przetworów z warzyw oraz całkowicie wyeliminować podaż słodyczy i czekolady.

W mojej praktyce pediatrycznej stosuję preparat Fin Club  Inubitabs w dawce uzależnionej od wieku dziecka.

ULEWANIA.

Ulewanie polega na cofaniu się po posiłkach zawartości żołądka do jamy ustnej. Ulewanie występuje w pierwszych miesiącach po urodzeniu, kończy się samoistnie około 4-6 miesiąca życia. W większości przypadków nie ma powodów do zmartwień. Trzeba tylko obserwować czy dziecko prawidłowo przybiera na wadze lub manifestuje inne niepokojące objawy.

Ulewanie, zwane refluksem żołądkowo- przełykowym, jest stanem fizjologicznym u niemowląt. Niemowlęta maja krótszy i słabszy mięsień tworzący zwieracz pomiędzy żołądkiem a przełykiem. Ponadto spożywają nieproporcjonalnie duże  ilości pokarmu w stosunku do objętości żołądka. Około 50% zdrowych niemowląt ulewa codziennie, nieraz wiele razy dziennie. Ulewanie może objawiać się tylko wyciekiem z kącika ust niewielkiej ilości płynu lub masywnym zwrotem dużej ilości wypitego mleka. Porady lekarskiej wymaga jedynie ulewanie połączone z innymi niepokojącymi objawami, takimi jak- slaby przyrost masy ciała i wzrostu, częste wymioty o charakterze „chlustającym” ( „ na odległość”), krztuszenie się przy karmieniu, nawracające incydenty kaszlu ( zwłaszcza po jedzeniu lub w  nocy), nawracające infekcje układu oddechowego, obecność krwi lub żółci w ulewanej treści. Niepokojące jest również wystąpienie ulewań i wymiotów w wieku kilku miesięcy niemowlaka a niewystępowanie ich wcześniej lub ulewania nie zmniejszające się  w wieku powyżej 10-12 miesiąca życia.

Przyczyny.

Ulewanie może występować z powodu niedojrzałości układu pokarmowego lub może być następstwem przekarmiania dziecka albo nieodpowiednie techniki karmienia piersią czy butelka ( dziecko połyka zbyt dużo powietrza podczas jedzenia). Gdy dziecko jest karmione butelką, wiele zależy od wielkości otworu w smoczku. Ulewanie może też być objawem alergii na białko mleka krowiego. Wtedy dziecko ulewa zwykle po każdym posiłku. Inne przyczyny ulewań to:

  • przekarmianie,
  • zbyt krótkie przerwy między karmieniami,
  • nerwowe lub chaotyczne ruchy matki,
  • złe ułożenie podczas karmienia, dziecko powinno leżeć tak, by głowa znajdowała się wyżej niż reszta ciała,
  • za wczesne wprowadzenie do diety żywności innej niż mleko,
  • przepuklina rozworu przełykowego,
  • uczulenie na leki,
  • zatrucie pokarmowe.

 RÓŻNICOWANIE ULEWAŃ Z WYMIOTAMI I REFLUKSEM.

Często zdarza się pomylić ulewania z wymiotami albo refluksem, tymczasem to trzy odrębne dolegliwości. Łączy je jedna  cecha- w każdej z nich treść pokarmowa jest wydalana, tylko w inny sposób.

Wymioty- polegają na gwałtownym opróżnieniu żołądka. Powstają w następstwie bodźców mechaniczno- chemicznych działających na gardło, jelita, drogi żółciowe, moczowe, opłucna i serce. Wymioty często prowokowane są bodźcami oddziałującymi na różne zmysły- wzrokowe węchowe. Wymiotowanie nie jest naturalne w przeciwieństwie do ulewania. Wymioty są czynnością aktywną, odruchową, kontrolowana centralnie, obejmującą mięśniówkę gładką oraz prążkowaną, powodują w wyniku skoordynowanych skurczów jelita cienkiego, żołądka , przełyku wydalenie zawartości żołądka przez usta. Fakt wymiotowania przez dziecko należy zgłosić lekarzowi, gdyż może to świadczyć o osłabieniu układu odpornościowego, chorobie organicznej ( w tym także o.u.n). Wymiotowanie za każdym razem jest nieprzyjemne, podczas gdy ulewanie nie powoduje żadnych cierpień. Wymioty wydobywają się pod dużym ciśnieniem, towarzyszy temu także skurcz mięśni brzucha.

Refluks lub niemowlęcy zespół przeżuwania.

Różni się od ulewania i wymiotów tym, że treść żołądka dostaje się tylko do przełyku i nie wychodzi poza niego. Podobnie jak wymioty nie jest to odruch naturalny. Jest nieprzyjemny dla dziecka.

 Ulewanie.

Ulewanie jest naturalne. Trwa krótko w odróżnieniu od wymiotów. Jest bardziej bierne, treść pokarmowa wypływa w małej ilości, nie pod ciśnieniem. Ulewanie nie jest powodem do interwencji lekarza. Ulewanie jest mimowolnym ( biernym) cofaniem się pierwotnie połkniętego pokarmu do jamy ustnej i na zewnątrz.

Jak zapobiec ulewaniom lub je zmniejszyć?

Dziecko należy karmić w pozycji pionowej, a po karmieniu przytrzymać je w tej pozycji przez około 45 minut. Dopóki dziecku „się nie odbije” nie powinno być narażone na żadne gwałtowne zabiegi pielęgnacyjne. Powinno się uniknąć przewijania gdy dziecko ma pełny brzuszek. Jeżeli ulewania wzbudzają niepokój, występują w większych niż powinny ilościach i nie można ich zmniejszyć lub całkowicie im zapobiec, należy:

  • zadbać o prawidłową pozycję do karmienia,
  • w przypadku nadmiaru pokarmu należy odciągnąć mleko by dziecko nie dławiło się podczas posiłku,
  • zaleca się krótsze, ale częstsze karmienie zwłaszcza w pierwszych tygodniach życia gdy układ pokarmowy nie jest jeszcze w pełni dojrzały,
  • w czasie karmienia  zaleca się trzymanie dziecka w pozycji odchylonej o około 30 stopni od poziomu,
  • zaleca się po karmieniu przytrzymanie dziecka przez kilka minut w pozycji pionowej    aż do odbicia,
  • jeśli to nie jest konieczne, zaleca się nie wykonywać żadnych czynności pielęgnacyjnych tuz po karmieniu,
  • po posiłku należy ułożyć dziecko na prawym boku,
  • w przypadku karmienia mlekiem modyfikowanym zaleca się stosowanie mieszanki mlecznej stworzonej dla dzieci z tendencjami do ulewań np. Bebilonu AR zawierającego mączkę chlebowca świętojańskiego , który zagęszcza mleko w żołądku i utrudnia cofanie się treści pokarmowej do przełyku.
lekarz pediatra Iwona Ptasiński,
Wodzisław Śląski
Materiały źródłowe
Wykorzystano materiały z „Akademia Bebilon”

Komentowanie zamknięte.